Rechtbank ziet af van hoge dwangsom Toeslagen: heeft toch geen effect

Een moeder maakt bezwaar tegen een aantal beschikkingen met betrekking tot de kinderopvangtoeslag (KOT). Tot op heden wacht zij op een besluit van de Dienst Toeslagen op haar bezwaar. Zij heeft inmiddels voor de vierde keer beroep ingesteld wegens niet tijdig beslissen. Eerdere dwangsommen van € 250 per dag, met een maximum van € 37.500, bleken geen effectieve prikkel. Welke dwangsom kan de rechtbank nog opleggen om de Dienst Toeslagen tot actie aan te zetten?

Een rechterlijke dwangsom is een instrument dat tot doel heeft dat de rechtbank het bestuursorgaan een effectieve prikkel oplegt om een besluit alsnog binnen de nadere termijn bekend te maken. De wetgever heeft de rechtbank daarom ruimte gegeven om de hoogte van de dwangsom te bepalen, zodat deze kan worden afgestemd op de omstandigheden van het geval, en leidt tot een effectieve prikkel om het besluit alsnog binnen de gestelde nadere termijn bekend te maken.

De rechtbank concludeert dat de eerder opgelegde dwangsommen 'van onvoldoende prikkel zijn gebleken'. Dit is een ernstige bestuurlijke tekortkoming die niet wordt opgelost met steeds hogere dwangsommen. Gelet op de hoge maatschappelijke kosten en het feit dat het instrument zijn doel voorbijschiet, acht de rechtbank het niet langer verantwoord om hoge dwangsommen op te leggen die geen effect hebben. De rechtbank draagt de Dienst Toeslagen op om binnen twee weken na verzending van de uitspraak alsnog een besluit te nemen. Ditmaal op straffe van een dwangsom van € 1 per dag, met een maximum van € 1.